Op Via Nova Architectura  lopen op dit moment tenminste twee boeiende discussies over Architectuur + Engineering en Architectuuraudit, de toegevoegde waarde .

Twee spannende onderwerpen! 

De Architect en de Engineer hervinden elkaar. In een  gezamenlijk proces van  design en eventuele bouw komen willen en kunnen (en vice versa) bij elkaar. Ja ze hebben elkaar nodig in deze processen van ontwerp en voorgenomen realisatie in voortdurende wisselwerking. Maar ook de Auditor moet soms een rol spelen.

Zonder direct inhoudelijk op de discussie in te gaan, noopt mij dit tot een nader bezien van het ontwerpproces op hoog aggregatieniveau. Ik zou dit proces als ideaaltype ongeveer als volgt opschrijven: 

De ingenieur (technologisch kunnen),  inspireert de architect (business willen) bij zijn opdracht om tot oplossingscenario’s te komen die de opdrachtgever in het licht van zijn visie en missie kan begrijpen. Zijn willen moet daarin herkenbaar zijn. Ik zou dit de oriënterende fase noemen. Het resultaat is een keuze om een of twee scenario’s verder uit te werken.

De architect legt het resulterende "willen" vast in beschrijvende (descriptive) principes van de architectuur in overleg met de ingenieur. Zij toetsen zo nodig samen "willen" aan "kunnen". De architect legt de uitkomst vast in voorschrijvende (prescriptive) principes  van de architectuur. Deze basisarchitectuur bestaat op dat moment uit, op verschillend niveaus begrijpelijke, visualisaties en deze duale architectuurprincipes. Het geheel wordt gepresenteerd aan de opdrachtgever. 

Deze besluit eventueel, als de complexiteit toeneemt en impact van mislukken groter wordt, tot een audit. Daarbij kijkt de auditor naar de kwaliteit, realiseerbaarheid en niet inhoudelijke risico’s (governance). Het duale karakter van  beschrijvende en voorschrijvend principes maakt de inhoudelijke audit m.i. eenvoudiger. Het van buitenaf kijken naar beheersbaarheid van het geheel is cruciaal, immers "gedreven inhoudelijken" vergeten soms  omgevingsaspecten. 

In en gedurende dit proces van ontwerpen dienen architecten en ingenieurs bij voortduring af te stemmen over inhoudelijke wensen en technische (on)mogelijkheden. De opdrachtgever kan als hulpmiddel bij de besluitvorming een audit op de architectuur verordonneren. Dusdanig tot stand gekomen besluitvorming zou kwaliteit van het ontwerp en kans op succesvolle realisatie naar mijn mening vergroten.

Het resultaat van bovenstaande procesbeschrijving is een fundamenteel ontwerp (project start architectuur) op basis van beschrijvende en voorschrijvende architectuurprincipes eventueel voorzien van een kwaliteitsbeoordeling en risicoanalyse op hoofdlijnen.

Na het eventuele besluit tot uitvoering komen dan de gebruikelijke vervolgfasen. Modellen worden toegepast en er wordt doorontworpen. Programma’s van eisen en aannemers komen in beeld. Daarvoor zou de inmiddels voorgestelde gateway methodiek met succes kunnen worden toegepast om gedurende de realisatiefase  bij cruciale overgangen te auditen en bij te sturen. De nederlandse overheid heeft tot gebruik van deze methode besloten. In zekere zin is bovenstaande beschrijving op te vatten als de essentie van Gateway Review 0 (strategic assessment) die in principe op ieder moment kan worden uitgevoerd.

Gezien het dynamische karakter van verandering dezer dagen sluit nauwe samenwerking tussen architect en ingenieur en een structurele  inbedding van audits bij ontwerp en realisatie van complexe projecten daar heel realistisch en zinvol op aan.

Klaas Eldering; 19 mei 2009 

Hieronder links naar de twee bedoelde discussies:

18 mei 2009; Architectuuraudit, de toegevoegde waarde van David Campbell en Arjan de Vries; "In de automatiseringsgids van 30 januari 2009 brak Daan Rijsenbrij een lans voor de architectuuraudit. Een opdrachtgever staat voor een nogal verstrekkend besluit wanneer hij een realisatietraject start op basis van een (kersverse) architectuur. De architectuur moet ondersteuning bieden bij dit besluit. De auditor kan aanvullende zekerheid geven over de aanwezige beheersmaatregelen ter borging van de kwaliteit van de architectuur en het werken onder architectuur. De auteurs hebben binnen de Rijksauditdienst ervaring opgedaan met het managementinstrument architectuuraudits. Met dit artikel willen wij onze ervaringen met de lezers delen...."

6 mei 2009; Architectuur + Engineering , Model-Based Systems Engineering Peter Bakker op Via Nova Architectura reageert op verzoek van Daan Rijsenbrij die schreef:  “Als oprichter van de Landelijke Architectuur Congressen (vanaf 1999) en als initiator van dit E-Magazine ’Via Nova Architectura’ heeft mij altijd voor ogen gestaan platformen in het leven te roepen waar niet alleen architecten met elkaar kunnen communiceren, maar ook architecten met engineers en engineers onderling, allen op voet van gelijkwaardigheid. Immers de discussie tussen architecten en engineers is de strijd tussen esthetische vormgeving (liefst met de mens centraal) en technische haalbaarheid: zie mijn presentatieset op het tiende Landelijk ArchitectuurCongres. Dus Peter, ik zie graag een publicatie van jouw hand over de engineer in dit E-Magazine.”